Select your Top Menu from wp menus

ΑΡΧΙΜ. ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ – Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος ως Μητροπολίτης Δημητριάδος

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΩΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

 

Του Αρχιμ. Επιφανίου Οικονόμου

 

            Πολλά έχουν ήδη γραφεί και πολλά περισσότερα θα ακολουθήσουν, αναφορικά με την προσωπικότητα και το έργο του Μακαριστού Πνευματικού μας Πατέρα, Ποιμενάρχου και Αρχιεπισκόπου κυρού Χριστοδούλου, του από Δημητριάδος. Για κάποιον, όμως, που τον έζησε από κοντά, επί σειρά ετών και γεύθηκε τους καρπούς της πολυσχιδούς Αρχιερατικής και Αρχιεπισκοπικής του διαδρομής, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, δεν είναι εύκολο να βάλει τις σκέψεις σε σειρά και ν’ αποτυπώσει στο χαρτί θύμησες και εμπειρίες, αναμνήσεις και βιώματα. Ίσως γιατί τα δάκρυα θολώνουν ακόμα τα μάτια στην παραμικρή αναφορά που γίνεται σε εκείνον, ίσως γιατί το χώμα είναι ακόμα νωπό και ο τάφος γεμάτος φρέσκα λουλούδια, αποστάγματα ευλαβείας και αγάπης των παιδιών που έχασαν τόσο πρόωρα και αναπάντεχα τον πατέρα τους. Ίσως γιατί δεν έγινε ακόμα συνείδηση η απουσία του και, ίσως, να μη γίνει ποτέ…

Την ανάγκη φιλοτιμία ποιούμενοι, όμως, συμμετέχουμε σ’ αυτό το αφιέρωμα μνήμης, που το περιοδικό της Νομαρχίας Μαγνησίας φιλοξενεί, αποσκοπούντες στο να παρουσιάσουμε, με αδρές και λιτές γραμμές, το πνευματικό και κοινωνικό έργο που ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος επετέλεσε, ως Μητροπολίτης Δημητριάδος, για 24 ολόκληρα χρόνια στην ευλογημένη γη της Μαγνησίας, καταγράφοντας τις βασικές μέριμνες και αγωνίες του.

 

Α΄. Η ενότητα του Εκκλησιαστικού Σώματος

 

Ο 35χρονος νέος Μητροπολίτης Δημητριάδος & Αλμυρού Χριστόδουλος βρέθηκε, μετά την εκλογή του, τον Ιούλιο του 1974, σε μία περιοχή όπου το Χριστεπώνυμο πλήρωμα ήταν χωρισμένο σε δύο βασικές παρατάξεις και προσκολλημένο στους δύο εν ζωή προκατόχους του, Μητροπολίτες Δαμασκηνό και Ηλία, των οποίων η επιρροή στους πιστούς ήταν χαρακτηριστική και, έως τότε καταλυτική, λειτουργώντας εις βάρος της ενότητας του Εκκλησιαστικού Σώματος. Βασικό του μέλημα υπήρξε η ένωση των διεστώτων και η επανατοποθέτηση των πνευματικών και θρησκευτικών δυνάμεων του τόπου σε νέα βάση, όπου η προσωποληψία θα άφηνε τη θέση της στην υγιή πνευματικότητα και Εκκλησιαστική ζωή.

Αν και νέος στην ηλικία, κατάφερε, λόγω της γεροντικής σύνεσης και σοφίας που τον διέκρινε, σε σύντομο χρονικό διάστημα, να επιτύχει αυτό το δύσκολο έργο και συσπείρωσε τους πάντες γύρω του, κάνοντάς τους γρήγορα να ξεχάσουν το παρελθόν, καθώς διέκριναν στο πρόσωπό του τον ικανό και έντιμο πνευματικό ηγέτη και πατέρα.

 

Β΄. Η επιμόρφωση και ανανέωση του Ιερού Κλήρου

 

          Το μορφωτικό επίπεδο των κληρικών, τους οποίους βρήκε, ήταν ιδιαιτέρως χαμηλό, πράγμα που χαρακτήριζε την επαρχία, γενικώς,  εκείνη την εποχή. Βασικό του μέλημα ήταν η επιμόρφωση των υπαρχόντων κληρικών και η είσοδος στην χορεία του Ιερού Κλήρου νέων προσοδούχων προσώπων. Για το λόγο αυτό, εκμεταλλεύτηκε αφενός την ύπαρξη στο Βόλο του Εκκλησιαστικού Φροντιστηρίου αρχικά και του Εκκλησιαστικού Λυκείου, μετέπειτα, έστειλε τους κληρικούς της βασικής και γυμνασιακής εκπαίδευσης, διά των σχολείων αυτών, στις δύο Θεολογικές Σχολές Αθηνών και Θεσσαλονίκης, ανεξαρτήτως ηλικίας και σε λίγα χρόνια στη Μητρόπολη Δημητριάδος οι Κληρικοί 1ης κατηγορίας, δηλ. Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, υπερτερούσαν από τους υπολοίπους των τριών άλλων κατηγοριών συνολικά.

Παράλληλα, επεδίωκε διαρκώς οι υποψήφιοι κληρικοί να διακρίνονται όχι μόνο από την αυτονόητη για την αποστολή τους ευσέβεια και πνευματικότητα, αλλά και από την θύραθεν μόρφωση, γι’ αυτό και νοιαζόταν ιδιαίτερα γι’ αυτήν και προ και μετά την χειροτονία τους. Γνώριζε ότι οι εποχές που έρχονται θα είναι εποχές υψηλών απαιτήσεων, κατά τις οποίες για να σταθεί ένας κληρικός θα έχει ανάγκη πολλών πνευματικών και μορφωτικών προσόντων, προκειμένου να αντιπαλέψει τις δυνάμεις εκείνες που θα επιδίωκαν την πολιορκία και κατάλυση των πνευματικών αναχωμάτων και αντιστάσεων του λαού και του τόπου μας. Τα μετέπειτα χρόνια απέδειξαν πόσο δίκιο είχε.

 

Γ΄. Η πνευματική καλλιέργεια των πιστών 

 

          Από τις πρωταρχικές, επίσης, επιλογές του ήταν η διαρκής πνευματική καλλιέργεια και αναγέννηση του λαϊκού στοιχείου της Εκκλησίας. Η λεγόμενη εσωτερική κατήχηση και ιεραποστολή, στηρίχθηκε τόσο στον ίδιο και στους κληρικούς του, όσο και στην ενεργοποίηση ικανών λαϊκών στελεχών της Μητροπόλεως.

Ο ίδιος, επί 24 ολόκληρα χρόνια, έκανε μεγάλες ομιλίες στο Πνευματικό Κέντρο της Μητροπόλεως το οποίο κατακλυζόταν κάθε Κυριακή, κατά τη διάρκεια του Φθινοπώρου και του Χειμώνα για να ακούσει τον Ποιμενάρχη του να αναλύει, σε συνέχειες, θέματα κατηχητικού και ομολογιακού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, σε 15θήμερη βάση ήταν ομιλητής στις συνάξεις της Ενώσεως Χριστιανών Επιστημόνων και της Χριστιανικής Κοινωνικής Ένωσης, τις οποίες ο ίδιος ίδρυσε, με θέματα ειδικού ενδιαφέροντος.

Την ίδια στιγμή οι περισσότεροι κληρικοί, των οποίων η ηλικία και η μόρφωση το επέτρεπαν, διέτρεχαν τις πόλεις και τα χωριά της Μητροπόλεως και έκαναν εσπερινά κηρύγματα, καλλιεργώντας το θρησκευτικό αίσθημα και το εκκλησιαστικό βίωμα των ανθρώπων. Σε αυτό τον αγώνα επιστράτευε ακόμα και τους προσοδούχους Διακόνους της Ιεράς Μητροπόλεως. Το αποτέλεσμα ήταν να μην υπάρχει ανενεργός κληρικός, ούτε και η παραμικρή γωνιά της τοπικής Εκκλησίας που να μην ακούγεται και να διδάσκεται ο λόγος του Θεού.

Στις βασικές του μέριμνες, επίσης, ήταν η πνευματική προσέγγιση ειδικών κοινωνικών ομάδων της επαρχίας του, τις οποίες καλούσε σε ετήσιες συνάξεις και δεξιώσεις, κεντρικός ομιλητής στις οποίες ήταν πάντοτε ο ίδιος. Τέτοιες ομάδες ήταν οι γιατροί, οι νομικοί, οι εκπαιδευτικοί και οι φοιτητές.

 

Δ΄. Η Λειτουργική ζωή

 

          Δικαίως θεωρείται ο πλέον Λειτουργικός Αρχιεπίσκοπος. Έτσι ήταν και ως Μητροπολίτης. Λειτουργούσε, χοροστατούσε και κήρυττε ανελλιπώς τις Κυριακές σε όλους τους Ναούς της Μητροπόλεως, καθώς και στις πανηγύρεις στις πόλεις και στα χωριά. Καθιέρωσε δε τις Αρχιερατικές χοροστασίες στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Νικολάου Βόλου, προκειμένου κλήρος και λαός να συμμετέχουν στην υποδειγματική τέλεση της ακολουθίας, η οποία πάντα διανθιζόταν από Θείο κήρυγμα εξ ενός κληρικού, εκ περιτροπής, προκειμένου και ο ίδιος να αποκτά προσωπική εμπειρία περί των ικανοτήτων του καθενός.

Ποτέ δεν επέτρεπε σε οποιαδήποτε άλλη εργασία, όσο σοβαρή κι αν ήταν, να τον αποτρέψει από τα Λειτουργικά και ιεροκηρυκτικά του καθήκοντα, διδάσκοντας, με τον τρόπο αυτό, ότι η Λειτουργική ζωή για τον κληρικό είναι το καθημερινό του οξυγόνο και για τον πιστό η διαρκής πνευματική του αναψυχή.

 

Ε΄. Η Νεότητα

 

          Από τον πρώτο ήδη χρόνο της ποιμαντορίας του στο Βόλο, άρχισε και πραγματοποίησε σειρά ποιμαντικών επισκέψεων σε όλα τα σχολεία της περιοχής, όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης, γεγονός πρωτάκουστο, αλλά και άκρως τολμηρό για την εποχή. Το νεαρό της ηλικίας του τού έδινε τη δυνατότητα της άμεσης προσέγγισης σε ένα χώρο όπου η εικόνα της Εκκλησίας ήταν παραμορφωμένη, λόγω των ανώμαλων πολιτικών δεδομένων του πρόσφατου παρελθόντος.

Αποτέλεσμα των προσπαθειών του αυτών ήταν η δημιουργία, από τα πρώτα ήδη χρόνια, της Χριστιανικής Νεολαίας Δημητριάδος (Χ.ΝΕ.Δ.) στην οποία ενεγράφησαν χιλιάδες νέα παιδιά της σχολικής ηλικίας, που έδωσαν πνοή στα νεκρωμένα, ως τότε, κατηχητικά σχολεία των ενοριών. Η Χ.ΝΕ.Δ. γρήγορα λειτούργησε ως πρότυπο και για πολλές άλλες Μητροπόλεις, οι οποίες οργάνωσαν το κατηχητικό τους έργο στο χώρο της νεότητας, σε ανάλογα πλαίσια.

Παράλληλα, κάθε χρόνο διοργάνωνε στο Βόλο συνέδριο νεολαίας, με ειδικούς ομιλητές και τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των Ιερών Μητροπόλεων, διοργάνωνε εκθέσεις νεανικού ενδιαφέροντος (π.χ. μεγάλη έκθεση για τα ναρκωτικά) και παλλαϊκές γιορτές νεολαίας, κάθε Μάιο στο Εθνικό Στάδιο του Βόλου.

Η άνθιση του νεανικού έργου στην Μητρόπολη Δημητριάδος επέτρεψε και την είσοδο νέων και μορφωμένων κληρικών στα σχολεία της 1θμιας και 2θμιας εκπαίδευσης, οι οποίοι, επί σειρά ετών, λειτούργησαν ως πνευματικοί καθοδηγητές και εξομολόγοι.

 

ΣΤ΄. Το κοινωνικό έργο 

 

          Οι πρωτοβουλίες του στον χώρο της φιλανθρωπίας και της κοινωνικής προσφοράς, κατά τη διάρκεια της Αρχιερατικής του διακονίας στη Μαγνησία, λειτούργησαν ως μπούσουλας για ανάλογη δράση και στην δεκάχρονη Αρχιεπισκοπική του πορεία. Ίδρυσε τα πρώτα τέσσερα Σπίτια Γαλήνης σε αντίστοιχες μεγάλες ενορίες του Βόλου και της Νέας Ιωνίας (Αναλήψεως, Ευαγγελιστρίας, Μεταμορφώσεως και Αγίου Κωνσταντίνου), με σκοπό την καθημερινή σίτιση των αδυνάμων κοινωνικών τάξεων της πόλης και των κάθε λογής αναξιοπαθούντων. Σήμερα ανάλογα έργα συναντά κανείς σε όλες τις Μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Έργο του, επίσης, είναι ο Σύλλογος Συμπαραστάσεως Κρατουμένων «Ο Εσταυρωμένος», η προσφορά και το έργο του οποίου όλα τα μετέπειτα χρόνια, στους χώρους των φυλακών, είναι, κατά γενική ομολογία, εντυπωσιακή.

Υπό την μέριμνα και καθοδήγησή του, επίσης, λειτούργησαν η Σχολή Κωφαλάλων, το Ορφανοτροφείο του Βόλου, το γηροκομείο, το ίδρυμα για Α.Μ.Ε.Α. και πολλά άλλα.

 

Θα κλείσουμε αυτή την ταπεινή αναφορά με ένα δικό του λόγο, που αποτυπώνει εναργώς το πώς έβλεπε και αντιμετώπιζε πάντα την διακονία του ως Επισκόπου και Αρχιεπισκόπου και πόσο υπέφερε από τον πολεμική που υφίστατο γι’ αυτήν, χωρίς, όμως να το βάλει ποτέ κάτω, για να καταλάβουμε ότι αυτά που πίστευε τα έκανε πρώτος πράξη, γι’ αυτό και τόσο αγαπήθηκε και δε θα ξεχαστεί ποτέ: «Ο χώρος της διακονίας για τον Επίσκοπο δεν είναι μόνον όαση προσφοράς, αλλά και έρημος δοκιμασίας. Εκεί νιώθεις πως η ανακούφιση που φέρνεις στο πρόσωπο του βοηθουμένου φωτίζει το δρόμο σου και δροσίζει την ψυχή σου. Εκεί, όμως, νιώθεις και το βάρος του σκότους να πέφτει πάνω σου. Όσο βαδίζεις, τόσο θέλεις να στηρίξεις και να προστατέψεις το ποίμνιο. Και βλέπεις να πληθαίνουν γύρω σου τα στόματα τα όμοια με ανοικτούς τάφους. Βλέπεις ότι αυτό που πάνω σου αμφισβητείται περισσότερο είναι ο λόγος σου. Σε λοιδορεί και σε διασύρει ο αρχαίος όφις, όχι μόνο για να κάμψει εσένα, αλλά και για να κλείσει τα αυτιά όσων σε ακούν. Να τους κερδίσει και να τους πετάξει τα μαχαίρια της απιστίας ή της αμφιβολίας. Να ρίξει πάνω στο μαύρο ράσο σου το σταχτί φως της αποθάρρυνσης…» (Ομιλία για τα τριάντα χρόνια της Αρχιερατείας του. Αθήνα, 19/10/2004)

 

 

Περιοδικό «ΜΑΓΝΗΣΙΑ» Νομαρχίας Μαγνησίας

Μάιος 2008

Related posts